۱۸ هزار کانتینر در انتظار؛ تجارت ایران گرفتار هزینه‌های پنهان تحریم

نویسنده: هانیه سادات احمدی

اختصاصی معاصر

تجارت گرفتار در مسیرهای جایگزین

بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره وضعیت تجارت خارجی ایران، بخشی از محموله‌های تجاری کشور در بنادر پاکستان متوقف مانده‌اند. هزینه نگهداری و انبارداری برخی محموله‌ها نیز از ۲۵ هزار دلار فراتر رفته است؛ رقمی که در مواردی می‌تواند بخش قابل توجهی از ارزش خود کالا را تشکیل دهد.

این وضعیت برای واردکنندگان تنها به معنای تأخیر در دریافت محموله نیست. بنگاه اقتصادی باید هم‌زمان هزینه خواب سرمایه، انبارداری، حمل‌ونقل جایگزین و احتمال افزایش قیمت مواد اولیه را نیز تحمل کند.

فشار بر تولیدکننده و مصرف‌کننده

وقتی مواد اولیه با تأخیر و هزینه بیشتری به دست تولیدکننده می‌رسد، افزایش هزینه تولید به یکی از پیامدهای محتمل تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، حتی بنگاه‌هایی که مستقیماً درگیر تجارت خارجی نیستند نیز ممکن است از اختلال در زنجیره تأمین آسیب ببینند.

این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که اقتصاد کشور با کاهش قدرت خرید خانوارها و فشار بر بخش تولید روبه‌رو است.

مسئله اصلی؛ جایگزین تجاری یا مسیر پایدار؟

افزایش مبادلات با برخی کشورهای همسایه می‌تواند بخشی از فشار را کاهش دهد، اما جایگزینی یک مسیر تجاری با مسیر دیگر زمانی موفق خواهد بود که زیرساخت حمل‌ونقل، ظرفیت گمرکی، تسویه مالی و هزینه انتقال کالا نیز متناسب با آن توسعه پیدا کند.

تجارت خارجی با تغییر مسیر به‌تنهایی نجات پیدا نمی‌کند؛ آنچه اهمیت دارد ایجاد شبکه‌ای قابل پیش‌بینی و کم‌هزینه برای انتقال کالا است.

پرسش معاصر

با توجه به حجم محموله‌های متوقف‌شده و هزینه‌های تحمیل‌شده به بازرگانان، پرسش اساسی این است که چه برنامه‌ای برای جلوگیری از تکرار چنین وضعیتی وجود دارد؟ آیا دستگاه‌های مسئول، سازوکار مشخصی برای حمایت از صاحبان کالا و تسهیل عبور محموله‌های تجاری در مسیرهای جایگزین دارند؟