تهران درگیر بازسازی؛ خانه‌ها ترمیم شدند، اما زندگی آسیب‌دیدگان چه می‌شود؟

نویسنده: هانیه سادات احمدی

اختصاصی معاصر

بازسازی؛ فراتر از آمار تعمیر ساختمان‌ها

بر اساس گزارشی که فایننشال تایمز در روزهای اخیر منتشر کرده، بیش از ۵۰ هزار واحد مسکونی آسیب‌دیده در تهران ترمیم شده‌اند. با این حال، حدود ۵۰۰ ساختمان که به‌طور کامل تخریب شده‌اند و بیش از دو هزار واحد مسکونی را در بر می‌گیرند، همچنان به بازسازی اساسی نیاز دارند.

این ارقام نشان می‌دهد که حتی پس از پایان مرحله فوری بحران، بخش مهمی از مسئولیت مدیریت شهری تازه آغاز می‌شود.

تأمین مالی بازسازی از مسیر مشارکت با سازندگان

یکی از راهکارهای مطرح‌شده از سوی شهرداری، ارائه مجوز ساخت با تراکم بیشتر به توسعه‌دهندگان در ازای تأمین مالی پروژه‌های بازسازی است. طبق گزارش منتشرشده، امکان ساخت ۵۰ درصد فضای بیشتر در برخی پروژه‌ها به‌عنوان مشوق سرمایه‌گذاری مطرح شده است.

این شیوه می‌تواند بخشی از کمبود منابع مالی مدیریت شهری را جبران کند؛ اما در مقابل، پرسش‌هایی درباره تراکم ساختمانی، ظرفیت زیرساخت‌های محله‌ای، ترافیک و کیفیت زندگی ساکنان ایجاد می‌کند.

کسب‌وکارهای آسیب‌دیده؛ حلقه فراموش‌شده بازسازی

یکی از مسائل مهم در بازسازی تهران، وضعیت صاحبان مشاغلی است که محل فعالیت خود را از دست داده‌اند یا به دلیل آسیب‌های اقتصادی امکان بازگشت به شرایط عادی را ندارند.

بازسازی ساختمان‌ها بدون احیای فعالیت اقتصادی محله‌ها نمی‌تواند به معنای بازگشت کامل زندگی شهری باشد. مغازه‌دار، کارگاه کوچک و کسب‌وکار محلی نیز بخشی از بافت اقتصادی شهر هستند و حذف یا تضعیف آنها می‌تواند آثار بلندمدتی بر اشتغال و معیشت خانوارها داشته باشد.

تهران به چه نوع بازسازی نیاز دارد؟

بازسازی موفق باید سه محور را هم‌زمان دنبال کند: ایمنی ساختمان‌ها، حمایت اجتماعی از خانوارهای آسیب‌دیده و احیای فعالیت اقتصادی محله‌ها.

اگر تمام تمرکز بر ساخت‌وساز باشد و مسائل اجتماعی و اقتصادی نادیده گرفته شوند، ممکن است ساختمان‌ها دوباره ساخته شوند، اما زندگی شهری به وضعیت عادی بازنگردد.

پرسش معاصر:

در برنامه بازسازی تهران، سهم حمایت از کسب‌وکارهای کوچک و مستأجران آسیب‌دیده چقدر است و چه سازوکاری برای جلوگیری از افزایش فشار اقتصادی بر ساکنان مناطق آسیب‌دیده در نظر گرفته شده است؟